ÖTV Nedir, Hangi Mallardan Alınır?
İçindekiler8
ÖTV, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli dört listede sayılan malların tek aşamada vergilendirilmesidir. Listeler petrol ürünlerini, motorlu taşıtları, alkollü ve alkolsüz içecekler ile tütün mamullerini, dayanıklı tüketim ve lüks tüketim mallarını kapsar; vergiyi doğuran olay malın teslimi veya ilk iktisabı, ithalatta ise gümrük yükümlülüğünün doğmasıdır.
ÖTV ile KDV arasındaki fark nedir?
KDV genel bir tüketim vergisidir; malın veya hizmetin üretimden tüketime her aşamasında hesaplanır ve alıcı indirim yoluyla yüklendiği vergiyi geri alır. ÖTV ise yalnızca kanuna ekli listelerde sayılan mallara uygulanır ve zincirin tek bir aşamasında alınır. Bir mal ÖTV'ye tabiyse KDV de ayrıca uygulanır; ÖTV tutarı KDV matrahına dahil edilir. Bu yüzden ÖTV'li bir malın toplam vergi yükü iki verginin birleşiminden oluşur.
ÖTV hangi mallardan alınır?
- Petrol ürünleri,
- Motorlu taşıtlar,
- Alkollü ve alkolsüz içecekler ile tütün mamulleri,
- Dayanıklı tüketim malları ile lüks tüketim malları.
Listede olmayan bir mal ÖTV'ye tabi değildir. Bu nedenle bir malın ÖTV kapsamına girip girmediğini belirlemenin ilk adımı, malın hangi listede yer aldığını kanundan bulmaktır.
Vergiyi doğuran olay ve mükellef kimdir?
ÖTVK m.3'e göre vergiyi doğuran olay malın teslimi veya ilk iktisabıdır; teslimden önce fatura düzenlenmesi, kısım kısım teslim ve komisyoncu ya da konsinye yoluyla teslim gibi haller de kanunda ayrıca sayılır. İthalatta ise vergi, gümrük yükümlülüğünün doğmasıyla doğar. Mükellef, kanunda belirtilen kişilerdir; vergi sorumlusu ise başkasının vergisini beyan edip ödemekle yükümlü olan kişidir. Mükellef ile vergi sorumlusu ayrımı, beyannameyi kimin vereceğini ve ödemeyi kimin yapacağını belirler. Müteselsil sorumluluk hükümleri de kanunda ayrıca düzenlenmiştir.
ÖTV'de istisna ve indirim nasıl çalışır?
İhracat istisnasında teslim yurt dışındaki müşteriye yapılır ve mal gümrük bölgesinden çıkar (ÖTVK m.5/1). İhracatçının alışta yüklendiği ÖTV'nin iadesi ise ayrı bir hükümdür (m.5/3) ve alış faturaları üzerinde gösterilen ve beyan edilen vergiye bağlanır; iade şartlarının ayrıntısı ilgili uygulama düzenlemelerinden ayrıca kontrol edilir. Diplomatik istisna ile askeri, petrol arama ve tasfiyelik mal gibi diğer istisnalar kanunda ayrıca sayılır.
Verginin tecili, vergiyi geçici olarak ertelemeye imkân verir. Tecil-terkin uygulamasında vergi önce ertelenir; kanundaki şartlar yerine getirilirse ertelenen vergi terkin edilir, yani silinir, getirilmezse vergi tahsil edilir. Bu nedenle tecil edilen verginin akıbeti, şartların takibine bağlıdır. Vergi indirimi ve iade mekanizmaları ise taşıt imalinde kullanılan malın ödenen ÖTV'sinin iadesi ve aynı listedeki malın imalinde kullanım gibi durumlarda devreye girer. Bu mekanizmaların hepsi belirli şartlara bağlıdır.
ÖTV nasıl hesaplanır, beyan ve ödeme nasıl yapılır?
Bazı mallarda vergi birim başına sabit bir tutarla, bazılarında ise bedel üzerinden orantılı bir oranla hesaplanır; listeler arasında bu açıdan farklar vardır. Tek aşamalı vergi, kural olarak sonraki satış aşamalarında ÖTV'nin yeniden hesaplanmaması anlamına gelir; sonraki satışlar KDV'ye tabi olmaya devam eder. Vergi, beyanname ile bildirilir, tarh edilir ve kanundaki esaslara göre ödenir. Vergi ayrıca belgelerde ayrı gösterilir; sonradan iade, iskonto gibi nedenlerle matrah ya da vergi değişirse bu değişikliklerin belgeye ve beyana yansıtılması için ayrı hükümler uygulanır.
Bir mal için ÖTV nasıl değerlendirilir?
- Malın kanuna ekli listelerden birinde yer alıp almadığına bakın.
- Vergiyi doğuran olayı, yani teslim ya da ilk iktisap anını, ithalatta ise gümrük yükümlülüğünün doğduğu anı belirleyin.
- Mükellefi ve varsa vergi sorumlusunu tespit edin.
- Vergileme ölçüsünü ve matrahı bulun; ölçü oran veya tutar olabilir, bu yüzden maktu ya da nispi ayrımını yapın.
- İstisna, tecil veya indirim hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin.
- Vergiyi beyan edin, tarh ve ödemeyi kanundaki usule göre yapın.
Gümrükte alınan ÖTV
İthal edilen mallarda ÖTV gümrük idarelerince alınır. Gümrük makbuzunda gösterilmesi ve KDV matrahına girişi ayrı hükümlere bağlıdır; bu nedenle ithalatçı açısından ÖTV'nin muhasebe kaydı ve KDV hesabı birlikte düşünülmelidir.
Kanun yalnızca satışı değil, bedel doğmayan bazı çıkışları da teslim sayabilir. Kendi kullanım ya da karşılıksız verme gibi hallerde de vergiyi doğuran olay gerçekleşebileceği için bu işlemler yalnızca satış faturası kesilip kesilmediğine bakılarak değerlendirilmemelidir.
Sık yapılan hatalar
- ÖTV'yi KDV gibi her aşamada hesaplanan bir vergi sanmak.
- ÖTV tutarını KDV matrahına dahil etmemek.
- Malın hangi listede olduğunu belirlemeden vergiyi doğuran olayı tahmin etmek.
- İhracat istisnasını, ihracatçıya alıştaki ÖTV'nin iadesiyle karıştırmak.
- Mükellef ile vergi sorumlusunu karıştırıp beyanname yükümlülüğünü yanlış kişiye yüklemek.
- Gümrükte alınan ÖTV'yi iç piyasadaki ÖTV'den ayrı değerlendirmemek.
True Eğitim'de YMM Musa İnci'nin verdiği Özel Tüketim Vergisi Kanunu eğitimi, kanunu madde sırasıyla ve uygulamalı işler. Programda verginin konusu, teslim ve teslim sayılan haller, vergiyi doğuran olay, mükellef ve vergi sorumlusu, ihracat ve diplomatik istisnalar, verginin tecili, vergi indirimi, vergileme ölçüleri ve matrah ile gümrük idarelerince alınan ÖTV yer alır.
Bu rehberin eğitimi
Özel Tüketim Vergisi Kanunu Eğitimi
Özel Tüketim Vergisi Kanunu hakkında sık sorulanlar
01ÖTV listeleri nasıl ele alınıyor?
Kanuna ekli dört liste (petrol ürünleri, taşıtlar, alkollü/alkolsüz içecekler ve tütün, dayanıklı tüketim malları) verginin konusu bölümünde tek tek işlenir; her listenin vergiyi doğuran olayı -teslim veya ilk iktisap; ithalatta gümrük yükümlülüğünün doğması- ayrı ayrı örneklerle gösterilir.
02İhracat istisnasından yararlanmanın şartı nedir?
Teslim yurt dışındaki bir müşteriye yapılmalı ve mal Türkiye gümrük bölgesinden çıkmış olmalıdır (m.5/1). İhraç edilen malın alış faturasında gösterilen ÖTV'nin ihracatçıya iadesi ayrı bir hükümdür (m.5/3). İhraç edilen malın ÖTV'si yalnız malı ÖTV mükellefinden (ithalatta ÖTV'yi gümrüğe ödeyen ithalatçıdan) satın alıp aynen ihraç eden ihracatçıya iade edilir; ara alıcıdan alınan malın fiyatına girmiş ÖTV iade edilmez (ÖTV (I) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği, ihracat istisnası bölümü). İade, ihracat istisnasından doğan KDV iadesinin genel esaslarına göre yapılır.
03Tecil-terkin ve vergi indirimi/iade mekanizmaları işleniyor mu?
Evet. Verginin tecili, taşıt imalinde kullanılan malın ödenen ÖTV'sinin (m.9/A) iadesi ve aynı listedeki malın imalinde kullanımın indirime konu olması şartları ve örnekleriyle ayrı başlıklar halinde anlatılıyor.
04ÖTV iadesinde YMM raporu ve vergi incelemesi nasıl ele alınıyor?
İade taleplerinde YMM raporu veya vergi incelemesi gerekebilir; hangi iadenin hangi usule bağlandığı ilgili tebliğ ve uygulama esaslarına göre eğitimde işleniyor.
05Gümrükte alınan ÖTV kapsama dahil mi?
Dahil. Gümrük idarelerince alınan özel tüketim vergisine ilişkin hükümler, gümrük makbuzunda gösterim ve matraha giriş dahil, program sonunda ayrı bir başlıkta ele alınıyor.

