Sigorta Acentesi Muhasebe Kayıtları Nasıl Yapılır?

SMMM Nedime Özdamar · güncelleme
İçindekiler10
  1. 01Sigorta acentesinin geliri nedir, prim geliri midir?
  2. 02Poliçe ve komisyon kaydı adım adım nasıl kurulur?
  3. 03Sigorta acentesi komisyon için fatura keser mi?
  4. 04KDV ve BSMV açısından fark nedir?
  5. 05Acentenin gider kayıtları nasıl tutulur?
  6. 06Poliçe iptali ve prim iadesi kayıtlara nasıl yansır?
  7. 07Gerçek kişi ve tüzel kişi acentede muhasebe nasıl ayrılır?
  8. 08Kayıtların dayanağı hangi belgelerdir?
  9. 09Muhasebe dışında hangi kayıt ve defterler tutulur?
  10. 10Sık yapılan hatalar

Sigorta acentesi, müşteriden tahsil ettiği primi gelir yazmaz; prim sigorta şirketine ödenecek tutar olarak izlenir, acentenin geliri yalnızca komisyondur. Muhasebe kaydı üç aşamada kurulur: tahsilat, komisyon tahakkuku ve şirkete aktarım. Sigorta muamelelerine ilişkin işlemler KDV'den istisnadır; komisyon geliri ise BSMV yönünden ayrıca izlenir.

Sigorta acentesinin geliri nedir, prim geliri midir?

Acente, sigorta şirketi adına poliçe düzenleyen bir aracıdır. Müşteriden tahsil edilen prim, acentenin malı değildir; şirkete aktarılana kadar acentenin elinde bulunan, şirkete ait bir tutardır. Acentenin gerçek geliri poliçe karşılığında şirketin ödediği komisyondur. Primin tamamını gelir yazmak, geliri ve kârı gerçek tutarından çok yüksek gösterir.

Poliçe ve komisyon kaydı adım adım nasıl kurulur?

  1. Müşteriden prim tahsil edilir. Tahsilat kasa ya da banka hesabına borç, sigorta şirketine ödenecek tutar hesabına alacak yazılır.
  2. Poliçe karşılığında acentenin komisyonu belirlenir. Komisyon tutarı gelir hesabına alınır ve sigorta şirketine ödenecek tutardan düşülür.
  3. Kalan prim sigorta şirketine aktarılır; ilgili hesap kapatılır.
  4. BSMV'ye tabi kısım varsa ayrı hesapta izlenir ve ilgili döneme göre ödenir.
  5. Dönem sonunda sigorta şirketleriyle mutabakat yapılır; iptal veya iade edilen poliçelerde komisyon iadesi de kayıtlara yansıtılır.

Sigorta acentesi komisyon için fatura keser mi?

Hayır. Acente kendi komisyon geliri için fatura ya da gelir belgesi düzenlemez; sigorta şirketinden gelen belge, acente için gelir belgesi yerine geçer. Bu yüzden komisyonun kaydı, şirketin gönderdiği komisyon dökümüne ve mutabakata dayanır. Bu belgeyi saklamak, gelirin kayıtlarda neden o tutarda göründüğünü açıklamak için gereklidir.

KDV ve BSMV açısından fark nedir?

Sigorta muamelelerine ilişkin işlemler KDVK m.17/4 kapsamında KDV'den istisnadır. Bu yüzden acente çoğu işlem için KDV hesaplamaz. İstisna dışında kalan, süreklilik arz etmeyen bir işlem olursa vergi dairesinde bir defaya mahsus KDV beyannamesi açtırılır ve beyan bu şekilde verilir. Komisyon geliri ise BSMV'ye tabi kayıtlar arasında yer alır.

Acentenin gider kayıtları nasıl tutulur?

Acentenin kira, personel ve haberleşme gibi giderleri olağan işletme giderleridir ve belgeye dayanılarak kaydedilir. Sigorta muamelesinin KDV'den istisna olması, bu giderlerdeki KDV'nin nasıl işleneceği sorusunu da gündeme getirir; gider belgelerindeki KDV'nin indirimi, istisnalı işlemlerle bağlantılı olarak değerlendirilir.

Poliçe iptali ve prim iadesi kayıtlara nasıl yansır?

Poliçe iptal edildiğinde müşteriye prim iadesi yapılır ve acentenin bu poliçeden aldığı komisyon da şirkete iade edilir. Kayıt, tahsilat ve komisyon kayıtlarının tersi yönünde yapılır: şirkete ödenecek tutar azalır, komisyon geliri düzeltilir. İptal belgesi olmadan yapılan iade, mutabakatta fark çıkarır.

Gerçek kişi ve tüzel kişi acentede muhasebe nasıl ayrılır?

Gerçek kişi olarak açılan acentenin kazancı gelir vergisine, limited veya anonim şirket olarak kurulan acentenin kazancı ise kurumlar vergisine tabidir. Tüzel kişi acentede ayrıca ortaklık yapısı, pay defteri ve karar defteri gündeme gelir. Her iki türde de komisyon gelirinin kaydı ve belge düzeni aynı mantıkla yürür.

Kayıtların dayanağı hangi belgelerdir?

  • Poliçe ve poliçeye ait tahsilat belgesi,
  • Sigorta şirketinden gelen komisyon dökümü ve mutabakat,
  • İptal ve iade belgeleri,
  • Sigorta şirketine yapılan ödemelerin banka kayıtları.

Muhasebe dışında hangi kayıt ve defterler tutulur?

Acentenin muhasebesi yalnız hesap kaydından ibaret değildir. Tüzel kişi acentelerde, örneğin limited şirkette, müdürler kurulu karar defteri ve pay defteri tutulur; bunlarla birlikte e-defter kaydı da açılır ve açılış ile kapanış onaylarının kimin sorumluluğunda olduğu bilinmelidir. Acentenin kuruluşu MERSİS üzerinden tescille yapılır; acente müdürü ve teknik personel SEGEM belgesiyle Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin Levha sistemine kaydedilir. Adres değişikliği, şube açılışı ve hisse devri gibi sonradan yapılan değişiklikler de bu kayıtlara yansıtılır.

Sık yapılan hatalar

  • Tahsil edilen primin tamamını gelir olarak kaydetmek.
  • Şirketten gelen komisyon belgesini saklamamak ya da mutabakatsız gelir yazmak.
  • Poliçe iptali ve iadesinde komisyon iadesini kayda almamak.
  • BSMV'ye tabi tutarı gelir kaydından ayırmamak.
  • Acentenin kendi giderlerindeki KDV'yi, istisnalı işlemle ilişkisini düşünmeden indirim konusu yapmak.
  • İstisna dışı arızi bir işlemi beyansız bırakmak.
  • Acente müdürü, teknik personel veya hisse devri gibi değişiklikleri defter ve sistem kayıtlarına zamanında yansıtmamak.

True Eğitim'in Sigorta Acente Muhasebesi Eğitimi bu konuyu uygulamalı işler. Programda gerçek kişi ve tüzel kişi sigorta acentesinin açılış işlemleri (MERSİS, SEGEM ve Levha başvurusu dahil), acente müdürü ve teknik personel kaydı, değişiklik işlemleri ile muhasebe kayıtları yer alır. Dersleri SMMM Nedime Özdamar anlatır.

Bu rehberin eğitimi

Sigorta Acente Muhasebesi Eğitimi

9saatCanlı ders
6dersDers sayısı
3ayKayıttan izleme
İşlenen konular
Gerçek Kişi Sigorta Acentesi, Açılış İşlemleriTüzel Kişi Sigorta Acentesi Kuruluş İşlemleriSigorta Acentesi Müdür KaydıTeknik Personel KaydıSigorta Acentesi Değişiklik İşlemleri (Adres Değişikliği, Şube Açılışı / Şube Müdür Atanması, Hisse Devri)Muhasebe Kayıtları

Sigorta Acente Muhasebesi hakkında sık sorulanlar

01Gerçek ve tüzel kişi acente kuruluşu ayrı mı anlatılıyor?

Evet. Gerçek kişi olarak açılan acente ile limited ya da anonim şirket kurarak açılan tüzel kişi acente, MERSİS tescili ve Levha başvurusu ekranları üzerinden ayrı başlıklar halinde işleniyor.

02Acente müdürü ve teknik personel kaydı nasıl gösteriliyor?

SEGEM belgesi olan acente müdürünün ve teknik personelin Levha sistemine nasıl kaydedileceği, hangi belgelerin isteneceği adım adım gösteriliyor.

03Sigorta acentesi muhasebesinin normal muhasebeden farkı ne?

Sigorta muamelelerine ilişkin işlemler KDV'den istisna, komisyon gelirleri ise BSMV'ye tabi. Eğitimde bu yapıya uygun hesap planı ve kayıt düzeni örneklerle kuruluyor.

04Adres değişikliği, şube açılışı ve hisse devri kapsama dahil mi?

Dahil. Adres değişikliği, şube açılışı, şube müdürü atanması ve hisse devri işlemleri kuruluş adımlarıyla aynı mantıkla, hangi belgenin hangi kurumdan isteneceği üzerinden anlatılıyor.

05Sigorta acentesi kendi poliçe geliri için fatura mı kesiyor?

Hayır. Acente kendi komisyon geliri için fatura ya da gelir belgesi düzenlemiyor; ana şirketten gelen gider belgesi acente için gelir belgesi yerine geçiyor.

Eğitimin bütün soruları