Teknokent Muhasebesi Nedir? İstisna ve Destekler
İçindekiler9
- 01Teknokent muhasebesi normal muhasebeden nerede ayrılır?
- 02Hangi istisna ve destekler uygulanır?
- 03Teknokent istisnası mı, Ar-Ge harcama indirimi mi?
- 04Ortak genel giderler nasıl paylaştırılır?
- 05Muhasebe ve beyan süreci nasıl işler?
- 06Proje bazlı maliyet izleme neden gerekir?
- 07Teknokent veya Ar-Ge merkezi açılış süreci nasıl işler?
- 08Personel desteklerinde nelere dikkat edilir?
- 09Sık yapılan hatalar
Teknokent muhasebesi, teknoloji geliştirme bölgesinde yürütülen faaliyetin kazanç, KDV, personel ve SGK desteklerini kayıtlara ve beyannamelere doğru yansıtma işidir. Temelinde bölge içi ve bölge dışı faaliyetin, ayrıca her projenin ayrı izlenmesi yatar. İstisna kazanç ancak bu ayrım temiz kurulduğunda doğru hesaplanır.
Teknokent muhasebesi normal muhasebeden nerede ayrılır?
Teknokent firmaları iki kanunun çizdiği çerçevede çalışır: 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ve 5746 sayılı Ar-Ge Kanunu. Bu kanunlar kazanç, KDV ve personel yönünden istisna ve destekler getirir. Normal bir şirketin muhasebesinde bütün gelir ve giderler tek bir kâr hesabında toplanır; teknokentte ise istisnadan yararlanan faaliyetin geliri ve gideri, yararlanmayanlardan ayrılmak zorundadır. Muhasebenin asıl işi bu ayrımı belgelemektir. Pratik sonucu şudur: aynı faturada hem bölge içi hem bölge dışı faaliyete ait kalemler varsa kalemler ayrılır, ortak olan bölüm ise paylaştırılır.
Hangi istisna ve destekler uygulanır?
- Kazanç istisnası: Bölgedeki yazılım, Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerinden elde edilen kazanç için gelir veya kurumlar vergisi istisnası söz konusudur.
- KDV istisnası: Bölgede üretilen, kanunda sayılan türlerdeki uygulama yazılımının teslim ve hizmetleri KDVK geçici 20. madde kapsamında değerlendirilir.
- Gelir vergisi stopaj desteği: Bölgede çalışan personelin ücretlerinde gelir vergisi stopajı yönünden destek uygulanır.
- SGK işveren prim desteği: Uygun personel için işveren hissesinin bir kısmı devletçe karşılanır.
Bu destekler bir arada görüldüğü için hangisinin hangi koşulda uygulanacağı ayrı ayrı belgelenir.
Teknokent istisnası mı, Ar-Ge harcama indirimi mi?
İkisi aynı harcama ya da aynı proje için birlikte kullanılamaz. Bu yüzden proje bazında hangi rejimin seçileceği baştan belirlenir; kazanç istisnasını seçen proje için ayrıca harcama indirimi hesaplanmaz. Seçim projenin niteliğine bağlıdır.
Nitelikli harcama hesabı, istisna kazancın patent ve fikri mülkiyet gelirlerine oranlanmasında kullanılır; bu hesap ayrı bir çalışma kâğıdında yapılır ve dayanak olarak saklanır.
Ortak genel giderler nasıl paylaştırılır?
Kira, yönetim ve ortak personel gideri gibi hem teknokent içindeki hem dışındaki faaliyete hizmet eden giderler, cari yıl maliyet oranına göre paylaştırılır. Giderin tamamını tek tarafa yüklemek, mükellefin fazla ya da eksik vergi ödemesine yol açar. Bu nedenle paylaştırma her dönem aynı yöntemle, çalışma kâğıdıyla birlikte yapılır.
Muhasebe ve beyan süreci nasıl işler?
- Faaliyet bölge içi ve bölge dışı olarak, projeler ise proje bazında ayrılır.
- Doğrudan maliyetler ilgili projeye ve faaliyete yüklenir.
- Ortak genel giderler cari yıl maliyet oranına göre paylaştırılır.
- İstisna kazanç hesaplanır; patent ve fikri mülkiyet gelirleri varsa nitelikli harcama çalışması bu aşamada yapılır.
- İstisnalar kurumlar vergisi ve KDV beyannamelerinde gösterilir.
- SGK prim desteği ve stopaj desteği, personel bazında hesaplanıp kayıtlara aktarılır.
Proje bazlı maliyet izleme neden gerekir?
Teknokent ve Ar-Ge faaliyetinde istisna ve indirim proje bazında hesaplanır. Bu yüzden her proje için ayrı maliyet izlemesi kurulur: personel gideri, malzeme, hizmet alımı ve amortisman gibi kalemler hangi projeye ait olduğu belgeyle gösterilerek ilgili alt hesaba işlenir. Proje bazlı izleme olmadan hem nitelikli harcama hesabı hem de iki rejim arasındaki seçim dayanaksız kalır.
Teknokent veya Ar-Ge merkezi açılış süreci nasıl işler?
Teknokentte faaliyet göstermek için bölgeyi yöneten şirkete başvurulur ve firma bölgeye kabul edilir. Ar-Ge merkezi ise şirketin bünyesinde kurulur ve ilgili kamu kurumunun belgelendirmesine bağlıdır. Her iki yolda da faaliyetin kapsamı ve projeler belgelenir; bu belgeler sonradan istisna ve destekten yararlanmanın dayanağını oluşturur.
Personel desteklerinde nelere dikkat edilir?
Stopaj desteği ve SGK işveren prim desteği personel bazında hesaplanır. Her çalışan için görev yeri, unvan ve yapılan işin kapsama girip girmediği belgelenir. Kapsam dışı personelin desteğe dahil edilmesi hem beyannameyi hem prim hesabını hatalı hale getirir.
Sık yapılan hatalar
- Aynı proje ya da aynı harcama için kazanç istisnası ile Ar-Ge indirimini birlikte kullanmak.
- Bölge dışı faaliyetin gelirini de istisna kapsamında göstermek.
- Ortak genel giderin tamamını tek faaliyete yüklemek.
- Kapsam dışı teslimi KDV'siz faturalamak ya da kapsamdaki teslimde istisnayı uygulamamak.
- SGK ve stopaj desteği için personelin kapsam koşullarını belgelemeden hesaplama yapmak.
- İstisna hesabının dayanak çalışma kâğıdını saklamamak.
True Eğitim'in Teknokent ve Ar-Ge Eğitimi bu konuyu uygulamalı işler. Programda teknokent ve Ar-Ge merkezlerinde KDV ve kurumlar vergisi istisnaları, SGK işveren prim desteği, diğer destek ve istisnalar, muhasebe kayıtları, beyanname düzenlenmesi, maliyet ve istisna hesaplamaları, nitelikli harcama hesaplamaları ile teknokent ve Ar-Ge merkezi açılışı yer alır. Dersleri YMM Musa İnci anlatır.
Bu rehberin eğitimi
Teknokent ve Ar-Ge Eğitimi
Teknokent ve Ar-Ge hakkında sık sorulanlar
01Hangi teşvik ve istisnalar anlatılıyor?
Kurumlar vergisi kazanç istisnası, KDV istisnası, gelir vergisi stopajı teşviki ve SGK işveren prim desteği başta olmak üzere teknokent ve Ar-Ge mevzuatındaki destekler işleniyor.
02Nitelikli harcama hesaplaması nedir?
İstisna kazancın patent/fikri mülkiyet gelirlerine oranlanmasında kullanılan hesaplamadır; eğitimde örnek dosya üzerinden adım adım gösteriliyor.
03Beyanname gösterimi kapsama dahil mi?
Dahil. İstisnaların kurumlar vergisi ve KDV beyannamelerinde gösterimi uygulamalı işleniyor.
04Teknokent açılış süreci de anlatılıyor mu?
Evet. Teknokent ve Ar-Ge merkezi açılış/başvuru süreci eğitimin giriş bölümünde ele alınıyor.
05Teknokent istisnası ile Ar-Ge indirimini aynı anda kullanabilir miyim?
Hayır. Aynı harcama veya aynı proje için ikisinden birden yararlanılamaz; hangisinin seçileceği projenin niteliğine göre eğitimde örneklerle gösteriliyor.

