Muhasebe rehberiDış Ticaret Muhasebesi

Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi Nasıl Yapılır?

YMM Musa İnci · güncelleme
İçindekiler8
  1. 01Kayda başlamadan önce hangi belgeler gerekir?
  2. 02Teslim şekli ve ödeme şekli kaydı nasıl etkiler?
  3. 03İhracat nasıl kaydedilir?
  4. 04İthalat nasıl kaydedilir?
  5. 05Hizmet ithalatında hangi vergiler doğar?
  6. 06Kur farkı, bedelsiz ithalat ve reklamasyon nasıl kaydedilir?
  7. 07Aracı üzerinden yapılan ihracatta KDV iadesini kim alır?
  8. 08Sık yapılan hatalar

Dış ticaret işlemlerinin muhasebesi, ihracat ve ithalatın dayandığı gümrük beyannamesi, fatura ve taşıma belgelerine göre; teslim ve ödeme şekli de dikkate alınarak doğru hesaba ve doğru tarihte kaydedilmesidir. Sıra şöyledir: önce belgeler ve işlemin türü belirlenir, sonra maliyet ve KDV boyutu çıkarılır, en sonda ödeme ve kur farkı kaydı yapılır.

Kayda başlamadan önce hangi belgeler gerekir?

Dış ticaret kaydı faturayla başlar ama faturayla bitmez. Aşağıdaki belgeler birlikte okunur:

  • Gümrük çıkış beyannamesi: ihracatta malın Türkiye'den çıktığını gösterir.
  • Gümrük giriş beyannamesi: ithalatta malın gümrükten girdiğini ve ödenen vergi ile harçları gösterir.
  • Çeki listesi: sevkiyatın içeriğini, kap ve ağırlık dökümünü verir.
  • Menşe şehadetnamesi: malın hangi ülke menşeli olduğunu belgeler.
  • ATR dolaşım belgesi: Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki gümrük birliği kapsamında serbest dolaşımdaki eşyanın dolaşımında kullanılır.

Teslim şekli ve ödeme şekli kaydı nasıl etkiler?

Incoterms kurallarındaki teslim şekillerinin (iş yerinde teslim, gümrük resmi ödenmiş teslim gibi) her biri, taşıma, sigorta ve gümrük giderlerinin hangi tarafta kaldığını belirler. Bu giderler alıcıda maliyete, satıcıda gidere dönüşür. Teslim şeklini bilmeden yapılan kayıt, maliyeti yanlış hesaplar.

Ödeme şekli ise bedelin ne zaman ve hangi güvenceyle tahsil edileceğini ya da ödeneceğini gösterir. Peşin, mal mukabili, vesaik mukabili ve akreditifli ödeme arasındaki fark; alacağın veya borcun ne zaman kapanacağını ve banka işlemlerinin nasıl kaydedileceğini etkiler.

İhracat nasıl kaydedilir?

  1. İhracat faturası düzenlenir. İhracat, KDVK m.11 kapsamında KDV'den istisnadır; fatura KDV hesaplanmadan kesilir.
  2. Gümrük çıkış beyannamesiyle malın yurt dışına çıktığı belgelenir ve satış bu belgeyle eşleştirilir.
  3. Satış yabancı para cinsindense işlem kuruyla Türk parasına çevrilerek kaydedilir.
  4. Bedel tahsil edildiğinde kur farkı doğarsa kambiyo hesaplarına yazılır. Tahsilatın satışla aynı yılda mı, sonraki yılda mı yapıldığı kur farkı kaydını farklılaştırır.
  5. İstisna kapsamındaki KDV için iade hakkı doğar; iadeyi talep edecek firma belgelere göre belirlenir.

İthalat nasıl kaydedilir?

İthalatta mal bedeline, gümrükte ödenen vergi ve harçlarla taşıma ve sigorta gibi giderler eklenerek ithalat maliyeti oluşur. Hangi giderin alıcıya ait olduğunu teslim şekli belirler. Gümrükte ödenen KDV genellikle maliyete eklenmez; indirilecek KDV olarak izlenir. Borç yabancı para cinsindeyse ödeme tarihinde oluşan kur farkı ayrıca kaydedilir.

Gümrük rejimi de kaydı etkiler. Dahilde işleme, geçici ithalat, antrepo, hariçte işleme ve ihracat rejimlerinde malın durumu ve vergisel yükümlülükler birbirinden farklıdır; bu yüzden kayıttan önce malın hangi rejimde olduğu belgeden okunur.

Hizmet ithalatında hangi vergiler doğar?

Yurt dışından danışmanlık, lisans gibi bir hizmet alındığında gümrükten mal geçmez; sorumluluk hizmeti alan tarafa düşer. Ödenen bedel üzerinden KDV sorumlu sıfatıyla hesaplanıp beyan edilir. Bunun yanında ödemenin gelir türüne ve Türkiye'de elde edilip edilmediğine bağlı olarak gelir ya da kurumlar vergisi stopajı da gerekebilir. Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması olan ülkelerde stopaj, anlaşmadaki hükme göre uygulanır.

Kur farkı, bedelsiz ithalat ve reklamasyon nasıl kaydedilir?

Yabancı para cinsinden alacak ya da borçta, işlem tarihindeki kur ile tahsilat veya ödeme tarihindeki kur arasındaki fark kur farkı olarak gelir ya da gider hesabına yazılır. Tahsilat satışla aynı yılda yapılmışsa ve sonraki yıla sarkmışsa kayıt biçimi birbirinden ayrılır; dönem sonunda açık kalan bakiyeler ayrıca değerlenir.

Bedelsiz ithalatta mal ödeme yapılmadan gelir; karşılıksız edinim niteliğindeyse karşılığı olmaması kaydı ortadan kaldırmaz, emsal bedel üzerinden gelir kaydı yapılır. Reklamasyonda ise alınan mal sözleşmeye uygun çıkmaz; indirim veya iade belgeyle kayda alınır ve ilgili maliyet ya da hasılat buna göre düzeltilir.

Aracı üzerinden yapılan ihracatta KDV iadesini kim alır?

Gümrük çıkış beyannamesi ve satış faturası hangi firma adına düzenlenmişse ihracat o firma tarafından gerçekleştirilmiş sayılır ve KDV iadesini de o firma talep eder. Malı üreten veya tedarik eden firma, bu belgeler kendi adına düzenlenmediyse ihracat istisnasından doğan iadeyi alamaz; ancak malı ihraç kaydıyla teslim ettiyse bu teslimden doğan iadeyi KDVK m.11/1-c kapsamında kendisi ayrıca alır. Bu nedenle belge düzeni, sevkiyat yapılmadan önce kurulmalıdır.

Sık yapılan hatalar

  • Kaydı yalnız faturaya dayandırıp gümrük beyannamesiyle eşleştirmemek.
  • Teslim şeklini kontrol etmeden taşıma ve sigorta giderlerini yanlış tarafa yazmak.
  • Tahsilatta oluşan kur farkını, satışla aynı yılda ve sonraki yılda yapılan tahsilatlar için aynı biçimde kaydetmek.
  • Hizmet ithalatında KDV'yi hesaplayıp stopaj gerekip gerekmediğini kontrol etmemek.
  • Aracı üzerinden yapılan ihracatta iade hakkını belge düzenini kurmadan, sonradan bir firmaya yüklemeye çalışmak.
  • Gümrük rejimini belgeden okumadan malı normal ithalat gibi kaydetmek.

True Eğitim'in Dış Ticaret Muhasebesi Eğitimi bu konuyu uygulamalı işler. Programda ihracat ve ithalat türleri, dış ticarette kullanılan belgeler, teslim ve ödeme şekilleri, dahilde işleme, geçici ithalat ve antrepo, hariçte işleme ve ihracat rejimleri ile muhasebe kayıtları sırayla anlatılır. Dersleri YMM Musa İnci verir.

Bu rehberin eğitimi

Dış Ticaret Muhasebesi Eğitimi

10saatCanlı ders
12dersDers sayısı
3ayKayıttan izleme
İşlenen konular
Dış Ticaret Nedir?İhracat Türleri Nelerdir?İthalat Türleri Nelerdir?Dış Ticaret Kavramları Nelerdir?Dış Ticarette Kullanılan Belgeler Nelerdir?Dış Ticarette Teslim Nedir?+6 konu

Dış Ticaret Muhasebesi hakkında sık sorulanlar

01Eğitim mevzuat mı, muhasebe mi ağırlıklı?

İkisi birlikte işleniyor: önce kavramlar, belgeler, teslim-ödeme şekilleri ve gümrük rejimleri kuruluyor; ardından ithalat ve ihracat işlemlerinin muhasebe kayıtları bu temel üzerine işleniyor. Mevzuat bilgisi olmadan doğru kaydın kurulamayacağı eğitimin başında özellikle vurgulanıyor.

02Hangi gümrük rejimleri anlatılıyor?

Dahilde işleme, hariçte işleme, geçici ithalat, antrepo ve ihracat rejimi işleyişleriyle birlikte ele alınıyor. Antrepo rejimi Gümrük Kanunu m.93 kapsamında, genel ve özel antrepo ayrımıyla ayrıca işleniyor.

03Teslim ve ödeme şekilleri kapsama dahil mi?

Dahil. Dış ticarette teslim şekilleri (Incoterms) ve ödeme yöntemleri (peşin, mal mukabili, vesaik mukabili, akreditifli ödeme), hangi durumda hangisinin tercih edildiğiyle birlikte anlatılıyor.

04İthalat maliyeti ve kur farkı kayıtları gösteriliyor mu?

Evet. İthalat maliyetinin oluşumu, kur farkları ve KDV boyutu örnek kayıtlarla düzenleniyor. İhracat bedelinin tahsilinde oluşan kur farklarının aynı yıl ve takip eden yılda nasıl farklı kaydedileceği de ayrıca gösteriliyor.

05Aracı üzerinden yapılan ihracatta KDV iadesini kim alır?

Gümrük çıkış beyannamesi ve satış faturası hangi firma adına düzenlenmişse ihracat o firma üzerinden gerçekleşmiş sayılır ve KDV iadesini de o firma talep eder. Malı üreten firma malı ihraç kaydıyla ihracatçıya teslim ettiyse, bu teslimden doğan iadeyi KDVK m.11/1-c kapsamında kendisi ayrıca alır.

Eğitimin bütün soruları
Rehberler

İlgili rehberler

Tüm rehberler
Tüm rehberler