İhraç Kayıtlı Satış Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır?
İçindekiler10
- 01İhraç kayıtlı satış nedir, kimler yapabilir?
- 02İhraç kayıtlı faturadaki KDV neden tahsil edilmez?
- 03Tecil ve terkin ne demektir?
- 04Doğrudan ihracattan farkı nedir?
- 05İmalatçı tarafında kayıt adım adım nasıl kurulur?
- 06İhracatçı (alıcı) tarafında kayıt nasıl yapılır?
- 07Kayıtlar hangi belgelere dayanır?
- 08İhracat süresi içinde gerçekleşmezse ne yapılır?
- 09Matrah değişirse ne olur?
- 10Sık yapılan hatalar
İhraç kayıtlı satışta imalatçı, ihracatçıya KDVK m.11/1-c kapsamında fatura keser; faturadaki KDV hesaplanır ama tahsil edilmez, tecil edilir. İhracat belgelenince bu vergi terkin edilir. Muhasebede imalatçı satışı ve tecil edilen KDV'yi ayrı izler, ihracatçı ise ödemediği KDV'yi 191 hesaba almadan yalnız mal alışını kaydeder.
İhraç kayıtlı satış nedir, kimler yapabilir?
İhraç kayıtlı satış, imalatçı vasfını taşıyan satıcının ihracatçıya yaptığı ve KDV'nin ihracat gerçekleşinceye kadar tecil edildiği bir teslim şeklidir. İmalatçı vasfı sanayi sicil belgesi ve oda kaydı gibi belgelerle kazanılır; hangi malların kapsama girdiği ayrıca belirlenir. Bu nedenle uygulamanın ilk adımı satıcının gerçekten imalatçı olup olmadığını belgeyle kontrol etmektir.
Malın ihracı da esastır: ihraç kayıtlı satışta malın, imalatçının teslim ettiği haliyle ihraç edilmesi gerekir. Satıcının imalatçı olması yetmez, satılan malın bu şekilde ihraç edileceği de kontrol edilir. İhraç kaydıyla teslim edilen malın ihraç edilmeden geri gelmesi gibi durumlarda tecil-terkin uygulaması ayrıca değerlendirilir.
İhraç kayıtlı faturadaki KDV neden tahsil edilmez?
Çünkü teslim KDVK m.11/1-c kapsamında tecil edilir. İhracatçı bu tutarı ödemediği için indirim konusu da yapamaz ve kaydına 191 hesaptan hiç girmez. İhracat belgelerle gerçekleştiği kanıtlanınca tecil edilen vergi terkin edilir, yani silinir. İhracat gerçekleşmezse durum değişir ve tecil edilen vergi gecikme zammıyla birlikte tahsil edilir.
Tecil ve terkin ne demektir?
Tecil, verginin ödenmesinin ertelenmesidir: KDV hesaplanır ve faturada gösterilir, ancak ihracat gerçekleşinceye kadar ödenmez. Terkin ise ihracat belgelendiğinde bu verginin silinmesidir. İki kavram birbirini tamamlar: tecil edilen vergi ya ihracatla terkin edilir ya da ihracat gerçekleşmediğinde gecikme zammıyla tahsil edilir.
Doğrudan ihracattan farkı nedir?
Doğrudan ihracatta mal, ihracatı yapan firma tarafından yurt dışına gönderilir ve ihracat KDV'den istisnadır. İhraç kayıtlı satışta ise imalatçı malı yurt içinde ihracatçıya satar ve ihracat sonradan ihracatçı tarafından yapılır. Bu aradaki satış için KDV tecil edilir. İki işlemin belgeleri, beyan şekli ve muhasebe kaydı birbirinden farklıdır.
İmalatçı tarafında kayıt adım adım nasıl kurulur?
- İmalatçı vasfı ve satılan malın kapsamda olup olmadığı kontrol edilir.
- Faturada KDV hesaplanarak gösterilir, ancak alıcıdan tahsil edilmez; tecil edilen tutar ayrı izlenir.
- Teslim, KDV beyannamesinde ihraç kayıtlı teslimler bölümünde gösterilir. İşletmenin KDV devri varsa beyan şekli bu duruma göre değişir.
- İhracat gerçekleşince belgeler dosyalanır ve tecil edilen verginin terkin işlemi yapılır.
- İhracat gerçekleşmezse ek süre talebi veya mücbir sebep hali değerlendirilir; süre içinde ihracat yapılamadıysa vergi gecikme zammıyla birlikte tahsil edilir.
İhracatçı (alıcı) tarafında kayıt nasıl yapılır?
İhracatçı ihraç kayıtlı malı KDV'siz alır; KDV'yi ödemediği için kaydı 191 hesaptan geçmez. Mal alışı stok olarak kaydedilir, malın ihracatı gerçekleştiğinde ise ihracat satışı kayda alınır. İhracatçının kaydı ile imalatçının kaydı aynı belgeler üzerinden birbirini doğrulamalıdır; çünkü terkin işlemi ihracat belgelerine dayanır.
Kayıtlar hangi belgelere dayanır?
- İhraç kayıtlı olarak düzenlenen fatura,
- İmalatçı vasfını gösteren sanayi sicil belgesi ve oda kaydı gibi belgeler,
- İhracatın gerçekleştiğini gösteren gümrük çıkış beyannamesi ve ilgili diğer belgeler,
- Ek süre talebi yapıldıysa buna ilişkin yazışmalar.
İmalatçı bu belgeleri tecil edilen her fatura için ayrı dosyalar; terkin aşamasında ihracatın hangi faturaya ait olduğu böylece görülür.
İhracat süresi içinde gerçekleşmezse ne yapılır?
İhracat için tanınan süre içinde mal ihraç edilemiyorsa ek süre talebi gündeme gelir; mücbir sebep halleri ayrıca değerlendirilir. İhracat gerçekleşmezse tecil edilen vergi gecikme zammıyla birlikte tahsil edilir. Bu nedenle imalatçı, tecil edilen faturaları ve ihracat durumlarını düzenli bir listede izler.
Matrah değişirse ne olur?
Satış sonrasında iskonto, iade veya fiyat düzeltmesi gibi nedenlerle matrah değişebilir. İmalatçı lehine matrah azaldığında ya da imalatçı aleyhine matrah arttığında, tecil edilecek vergi tutarı ve beyan bu değişikliğe göre düzeltilir. Bu düzeltmeler hem imalatçının hem ihracatçının kayıtlarında karşılıklı yapılır; birinin düzeltip diğerinin düzeltmemesi mutabakat farkı doğurur. Bedelsiz ihracatta ve ihraç kaydıyla teslim edilen malın geri gelmesinde de tecil-terkin uygulaması ayrıca değerlendirilir.
Sık yapılan hatalar
- İhracatçının tecil edilen KDV'yi 191 hesaba alıp indirim konusu yapması.
- İmalatçı vasfını belgelemeden ihraç kayıtlı fatura düzenlemek.
- Tecil edilen KDV'yi beyannamenin ilgili bölümünde göstermemek.
- İhracatın gerçekleşmediği durumda tecil edilen verginin takibini bırakmak.
- Matrah değişikliklerinde düzeltme kaydı yapmamak.
- İmalatçı ve ihracatçı kayıtlarını aynı belgelerle eşleştirmemek.
True Eğitim'in İhraç Kayıtlı Satışlar Eğitimi bu konuyu uygulamalı işler. Programda tecil-terkin uygulanacak teslimler, uygulamadan yararlanacak satıcılar, kapsama giren mallar, tecil edilecek verginin hesabı ve terkini, ek süre, ihracatın gerçekleşmemesi hali, matrah değişiklikleri ve satıcı ile ihracatçının muhasebe kayıtları yer alır. Dersleri SMMM Nedime Özdamar anlatır.
Bu rehberin eğitimi
İhraç Kayıtlı Satışlar Eğitimi
İhraç Kayıtlı Satışlar hakkında sık sorulanlar
01Tecil-terkin uygulamasından kimler yararlanabilir?
İmalatçı vasfını taşıyan satıcılar yararlanabilir; eğitimde bu vasfın hangi belgelerle (sanayi sicil belgesi, oda kaydı gibi) kazanıldığı ve kapsama giren mallar ayrıntılı anlatılıyor.
02İhracat gerçekleşmezse ne olur?
Tecil edilen verginin gecikme zammıyla tahsili gündeme gelir; eğitimde ek süre talebi, mücbir sebep hali ve ihracatın gerçekleşmemesinin sonuçları örneklerle işleniyor.
03Hem satıcının hem ihracatçının kayıtları gösteriliyor mu?
Evet. İhraç kayıtlı satış yapan imalatçının ve alıcı ihracatçının muhasebe kayıtları ayrı ayrı, KDV devir durumuna göre beyanname gösterimiyle birlikte düzenleniyor.
04Matrah değişiklikleri kapsama dahil mi?
Dahil. İmalatçı lehine ve aleyhine matrah değişikliklerinin düzeltme kayıtları ve beyan boyutu anlatılıyor.
05İhraç kayıtlı fatura üzerindeki KDV neden tahsil edilmiyor?
Çünkü teslim KDVK m.11/1-c kapsamında tecil ediliyor; ihracatçı bu tutarı ödemediği için indirim konusu da yapamıyor, kaydına 191 hesabından hiç girmiyor. Eğitimde bu ayrım hem imalatçı hem ihracatçı tarafından kayıt örnekleriyle gösteriliyor.

