BDP (Beyanname Düzenleme Programı) İndirme ve Kurulum
Beyanname Düzenleme Programı (BDP), Gelir İdaresi Başkanlığı'nın (GİB) e-beyanname sisteminde bazı beyannamelerin hazırlanıp elektronik ortamda gönderilmesi için bilgisayara kurulan masaüstü uygulamasıdır. Program GİB'in kendi sitesinden ücretsiz indiriliyor, kurulumu genelde bir defaya mahsus yapılıyor ve zaman zaman güncelleniyor. Bu yazı, GİB'in e-beyanname sayfasındaki resmi kılavuzlara dayanarak indirme, kurulum, ilk çalıştırma ve güncelleme adımlarını anlatıyor; sürüm numarası vermiyor çünkü program sürümü zaman içinde değişiyor.
BDP nereden indirilir
Programı GİB'in e-beyanname sayfasından, "Gerekli Programlar" bölümünden indiriyorsun. Bu bölümde işletim sistemine göre ayrı kurulum paketleri var: Windows kullanıcıları için bir kurulum dosyası, Linux tarafında ise dağıtıma göre değişen ayrı paketler sunuluyor. Hangi paketi indireceğini seçerken kendi işletim sistemini doğru işaretlemen yeterli; GİB'in sayfası bu seçimi adım adım gösteriyor.
Kurulum adımları (Windows)
İndirdiğin kurulum dosyasını çalıştırdığında bir kurulum sihirbazı açılıyor; "İleri" ile ilerleyip programın kurulacağı klasörü seçiyorsun. GİB'in kurulum kılavuzunda altı çizilen kritik nokta şu: program önerilen kurulum klasörüne açılmalı, klasör değiştirilirse program çalışmıyor. Kurulum tamamlandıktan sonra programı başlatan dosyayı çalıştırdığında BDP'nin ana ekranı açılıyor; açılmıyorsa neredeyse her zaman bir sonraki başlıkta anlatılan eksik kuruluma bakman gerekiyor.
Linux ve Pardus kullanıcıları için
BDP yalnızca Windows'a özgü değil; GİB'in e-beyanname sayfasında Linux dağıtımları için ayrı bir kurulum paketi ve ayrı bir kurulum kılavuzu bulunuyor. Pardus kullanan kamu kurumları ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları için de Pardus'un kendi paket yöneticisi üzerinden kurulum yapılabilmesini sağlayan ayrı bir kılavuz yayımlanmış durumda. Hangi dağıtımı kullanıyorsan, Windows kurulumundaki mantık aynı kalıyor: doğru paketi indirmek, JRE'nin kurulu olduğundan emin olmak ve kurulumu GİB'in kılavuzunda belirtilen adımlarla tamamlamak.
Java (JRE) gereksinimi
BDP bir Java uygulamasıdır ve çalışabilmesi için bilgisayarında Java Runtime Environment (JRE) kurulu olması gerekiyor. GİB'in kılavuzuna göre bu kurulum bir kez yapılır; JRE zaten kuruluysa BDP doğrudan açılır. Kurulumdan sonra program açılmıyorsa ya da hata veriyorsa, kılavuzda belirtilen ilk kontrol noktası JRE'nin bilgisayarda bulunup bulunmadığıdır — kurulum sorunlarının büyük kısmı buradan kaynaklanıyor.
İlk çalıştırma ve sık karşılaşılan hatalar
Program ilk açıldığında mükellef bilgilerini tanımlaman isteniyor; bu adım her bilgisayarda bir kez yapılır. Kurulumdan sonra en sık karşılaşılan iki durum şunlar: program hiç açılmıyorsa neden genelde eksik ya da uyumsuz JRE'dir; program açılıyor ama beyanname gönderiminde hata veriyorsa, bir sonraki başlıkta anlatılan güncelleme kontrolü gerekiyor demektir.
Beyannameyi göndermeden önce
BDP'de bir beyannameyi doldurup hesaplaman, beyannamenin GİB'e ulaşması için tek başına yeterli değil. Gönderim aşamasında GİB'in e-beyanname sistemine kullanıcı kodu, parola ve şifre ile giriş yapman gerekiyor; bu bilgiler mükellefin ya da meslek mensubunun GİB'den aldığı, BDP'nin dışında kalan ayrı bir kimlik doğrulama katmanı. Programı doğru kurmuş olman, bu bilgileri elinde bulundurmanın yerine geçmiyor — kurulum ve gönderim iki ayrı adım olarak düşünülmeli.
Güncelleme
BDP zaman zaman GİB tarafından güncelleniyor; beyanname formatı ya da mevzuat değiştiğinde eski sürümle gönderim yapılamıyor ve program güncel olmadığını bildiren bir uyarı veriyor. Güncel olup olmadığını programın kendi menüsünden (Yardım / Hakkında ya da Güncelleme Kontrolü) görebiliyorsun; güncelleme çıkmışsa aynı menüden ya da GİB'in e-beyanname sayfasındaki "Gerekli Programlar" bölümünden yeni paketi indirip aynı kurulum adımlarını tekrarlıyorsun. Beyanname son gününde bu uyarıyla karşılaşmamanın tek garantisi, dönem gelmeden önce programı açıp güncelleme kontrolü yapmaktır.
Mac kullanıcıları için
GİB'in e-beyanname sayfasında BDP'nin ayrı bir macOS paketi bulunmuyor; Windows ve Linux dışındaki bir işletim sisteminde çalışan meslek mensupları genelde sanal makine üzerinde Windows ya da Linux kurup BDP'yi orada çalıştırıyor. Bu, ek bir kurulum adımı gerektirse de programın kendisi farklı davranmıyor — sanal makine hazır olduktan sonra yukarıdaki Windows ya da Linux kurulum adımları aynen geçerli.
Yedekleme
BDP'de doldurduğun beyannameler ve mükellef tanımları bilgisayarına kaydediliyor; program kurulu bilgisayar değişirse ya da bozulursa bu veriler otomatik olarak yeni kuruluma taşınmıyor. Düzenli çalışan bir muhasebe bürosunda kurulum klasörünün periyodik olarak yedeklenmesi, bilgisayar değişikliği ya da arıza durumunda geçmiş beyanname kayıtlarının kaybolmasını önlüyor. Yeni bir bilgisayara geçerken en pratik yol, eski kurulumu kaldırmadan önce yedeği almak ve yeni kurulumu GİB'in güncel kurulum kılavuzuyla baştan yapmaktır.
BDP hâlâ gerekli mi
GİB, e-beyanname sistemini kademeli olarak tarayıcı üzerinden de çalışacak şekilde geliştiriyor. Ama hangi beyannamenin hangi kanaldan (BDP ya da doğrudan tarayıcı) verildiği GİB tarafından zaman zaman güncelleniyor; bu yüzden "beyannamem BDP'siz de olur mu" sorusunun net cevabını GİB'in e-beyanname sayfasından kontrol etmen gerekiyor. Kurulu bir BDP'nin seni son günde yüzüstü bırakmasını önlemenin pratik yolu, beyanname dönemi gelmeden önce programı açıp güncelleme kontrolü yapmaktır.
Sık sorulanlar
BDP'yi birden fazla bilgisayara kurabilir miyim?
Evet, program GİB'in sitesinden serbestçe indirilip birden fazla bilgisayara kurulabiliyor. Ofiste birden fazla kişi beyanname hazırlıyorsa, her bilgisayarda aynı kurulum ve güncelleme adımlarının ayrı ayrı takip edilmesi gerekiyor — güncelleme bir bilgisayarda yapılınca diğerlerine otomatik yansımıyor.
Kurulum klasörünü değiştirirsem ne olur?
GİB'in kurulum kılavuzu bu noktada net: program önerilen klasöre kurulmazsa çalışmıyor. Kurulumu tekrarlarken bu ayarı değiştirmemen, ileride "program açılmıyor" sorununu baştan önlüyor.
BDP açılmıyor, ilk bakılacak yer neresi?
GİB'in kılavuzuna göre ilk kontrol noktası JRE'nin kurulu olup olmadığı. JRE kuruluysa ve program yine açılmıyorsa, ikinci adım güncel bir sürüm kullanıp kullanmadığını kontrol etmek.
Beyanname gönderiminde hata alıyorum, BDP'nin mi sorun?
Gönderim hatası her zaman BDP'den kaynaklanmıyor. Program güncelse ve beyanname doğru dolduysa, sorun genelde gönderim aşamasında kullanılan kullanıcı kodu, parola ya da şifre bilgilerinde ya da GİB'in sunucu tarafındaki geçici bir yoğunlukta olabiliyor. Önce programın güncelliğini, sonra giriş bilgilerini kontrol etmek, hatanın kaynağını daraltmanın en hızlı yolu.
İlgili eğitim
BDP üzerinde bir beyannameyi doğru satırdan doğru satıra nasıl doldurduğunu uygulamalı görmek istersen BDP Eğitimi KDV 1, KDV 2, MUHSGK, gelir ve kurumlar vergisi geçici beyannamelerini gerçek veriler üzerinden adım adım işliyor; her satırın hangi kayıttan geldiği ve sık yapılan hatalar uygulama sırasında gösteriliyor. Beyannameye giden verinin nereden geldiğini, yani kayıtların ticari programda nasıl üretildiğini görmek istersen Zirve muhasebe programı rehberi yazısı tamamlayıcı; YMM sınavına hazırlananlar için beyanname pratiği sınavın uygulama tarafına da yardımcı oluyor, bkz. YMM sınavına nasıl hazırlanılır.