Tarım ve Hal İşlemleri Muhasebesi Eğitimi
Tarım ve hal işletmeleri muhasebesi, çiftçilerin, komisyoncuların ve tüccarların hal mevzuatındaki bildirim ve belge düzenine göre; gelir vergisi ve KDV mevzuatına göre ise stopaj, istisna ve defter tutma esaslarına göre kayıt altına alınmasıdır. Eğitim iki eksende ilerler: önce hal sistemi — hal rüsumu, bildirim zorunluluğu, istisnalar ve tutulacak belgeler — sonra çiftçilerin vergilendirilmesi işlenir. GVK m.54'teki işletme büyüklüğü ölçülerini aşmayan çiftçi yalnızca GVK m.94 kapsamında stopajla vergilendirilir ve defter tutmaz; sınırı aşan çiftçi ile tüccar ve komisyoncu ise GVK m.37 uyarınca ticari kazanç hükümlerine göre VUK m.172 gereği defter tutar, GVK m.40 ve m.41'deki gider sınırlarına tabi olur. Gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiden alınan malda KDVK m.17/4-b istisnası uygulanırken, deftere tabi çiftçiden alınan malda KDV hesaplanır. Eğitim komisyoncu ve sevkiyatçının müstahsil makbuzu, hal çıkış faturası ve komisyon faturası üzerinden kurduğu yevmiye kayıtlarını gerçek rakamlarla örnekler; canlı ders ve kayıttan izleme olarak sunulur, katılımcı dersin sonunda kendi mükellefinin belgesini doğru seçip kaydını kurabilecek düzeye gelir.
Eğitim hakkında
Hazırlayan: YMM Musa İnci · Son güncelleme:
Eğitimde nasıl işleniyor
Eğitim iki bölümde ilerler. Önce hal mevzuatı işlenir: hal rüsumunun toptan satış bedeli üzerinden hesaplanması, sisteme kayıt ve bildirim zorunluluğu, sanayide/ihracatta kullanılan mallar ile organik ve iyi tarım sertifikalı ürünlerin istisna kapsamı örneklerle gösterilir. Sonra çiftçilerin vergilendirilmesine geçilir: GVK m.54'teki işletme büyüklüğü sınırının altında kalan çiftçi yalnızca GVK m.94'teki oranlarla (hayvan ve hayvansal üründe %2, borsa tescilinde %1; diğer zirai üründe %4, tescilde %2; zirai hizmette %4, orman hizmetinde %2) stopajla vergilendirilir ve defter tutmaz. Sınırı aşan çiftçi ile tüccar ve komisyoncu ise GVK m.37 uyarınca ticari kazanç hükümlerine göre VUK m.172 gereği defter tutar, GVK m.40/41'deki gider sınırlarına ve gerektiğinde GVK m.82'deki arızi kazanç hükümlerine tabi olur. Her aşamada çiftçinin deftere tabi olup olmamasına göre hangi belgenin (fatura veya müstahsil makbuzu) düzenleneceği ve KDV hesaplanıp hesaplanmayacağı ayrı ayrı örneklenir.
Sık yapılan hatalar
Ders boyunca tekrar eden birkaç hata özellikle vurgulanır. Köylüden veya çiftçiden alınan üründe stopajı ödememek için sahte belge ile belgelendirme yoluna gidilmesi ciddi bir risk olarak anlatılır. Serbest meslek erbabının fatura yerine serbest meslek makbuzu düzenlemesi gerekirken bu ayrımın karıştırılması, çiftçinin belge mükellefi olup olmadığına bakılmadan hep aynı belgenin (fatura ya da müstahsil makbuzu) kullanılması sık rastlanan hatalar arasındadır. Deftere tabi olmayan çiftçiden alınan malın satışında komisyoncu faturasında KDV hesaplanması, komisyoncunun sattığı malın toplam tutarını kendi geliri gibi göstermesi ve KDV dahil alınan bir tutardan KDV payının ayrıştırılmasının unutulması da derste örneklerle düzeltilen tekrarlayan hatalardır.
Eğitmenin vurguları
YMM Musa İnci, bir sektörün muhasebesini kurabilmek için önce o sektörün kendi işleyişini, ardından ona özgü mevzuatı bilmek gerektiğini; aksi halde kayıt mantığının oturmayacağını vurgular. Komisyoncunun gelirinin her zaman yalnızca aldığı komisyon olduğunu, malın tüm satış bedelinin ciro gibi görülmemesi gerektiğini tekrarlar. Hal mevzuatının amacının fiyat şeffaflığı ve kayıt dışılıkla mücadele olduğunu, bildirim ve belge düzenine uyulmamasının ağır idari para cezalarına yol açtığını hatırlatır. Deftere tabi olmayan çiftçiden alınan malın vergilendirilmesinin stopajla bittiğini, sınırı aşan çiftçinin ise tam bir ticari işletme gibi ele alınması gerektiğini; her işlemde önce çiftçinin veya karşı tarafın mükellefiyet durumunun sorgulanmasının kayıt hatalarını önlediğini vurgular.
Komisyoncu ve sevkiyatçının muhasebe kayıtları
Komisyoncunun gerçek usulde mükellef olmayan çiftçiden mal alış-satış kaydı, malın hal çıkış faturasıyla alıcıya satılması, hal rüsumu ve komisyonun düşülmesi, kalan tutarın üreticiye ödenmesi üzerinden kurulur; çiftçi deftere tabi değilse satış faturasında KDV hesaplanmaz. Deftere tabi (defter tutan) müstahsilden veya sevkiyatçıdan alışta ise malı teslim eden taraf KDV mükellefi sayıldığından fatura KDV'li düzenlenir; komisyoncunun tahsil ettiği bu KDV kendisine değil malı teslim eden tarafa aittir ve müstahsil hesabında (329) komisyon ve varsa diğer kesintilerle mahsup edilerek kapatılır. Malını komisyoncuya konsinye bırakan taraf ise komisyoncunun düzenlediği satış faturasını kendi satış faturası gibi defterine kaydeder.
Mevzuat dayanağı
Bu eğitimde işlenen konuların dayandığı kanun maddeleri. Madde metinleri için resmi kaynağa (mevzuat.gov.tr) gidebilirsin.
| Kanun | Madde | Eğitimde nerede |
|---|---|---|
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | m.94 | Çiftçiden alınan zirai mahsul ve hizmet bedellerinde tevkifat oranlarının belirlenmesi |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | m.54 | Zirai kazançta işletme büyüklüğü ölçüleri ve gerçek usulde vergilendirme sınırı |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | m.37 | Tüccar ve komisyoncu kazancının ticari kazanç sayılması |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | m.40 | Ticari kazançta indirilecek giderlerin belirlenmesi |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | m.41 | Ticari ve zirai kazançta indirilemeyecek giderlerin sayılması |
| 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu | m.82 | Arızi kazançların vergilendirilmesi |
| 3065 sayılı KDV Kanunu | m.17/4-b | Gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçinin teslim ve hizmetlerinde KDV istisnası |
| 213 sayılı Vergi Usul Kanunu | m.172 | Defter tutmak zorunda olanların (ticaret ve sanat erbabı, çiftçiler dahil) sayılması |
Bu eğitimde neler öğreneceksin?
12 konuBu eğitimi tamamladığında
- Hal mevzuatı kapsamındaki bildirim, rüsum ve belge yükümlülüklerini takip edebileceksin.
- Çiftçiyi deftere tabi olup olmamasına göre doğru şekilde vergilendirip Bağkur kesintisini hesaplayabileceksin.
- Zirai kazançlarda stopaj oranlarını ve GVK m.54'teki işletme büyüklüğü sınırını uygulayabileceksin.
- Komisyoncu ve sevkiyatçının müstahsil makbuzu, hal çıkış faturası ve komisyon faturası kayıtlarını kurabileceksin.
- Çiftçiden mal alışında fatura ile müstahsil makbuzu arasında doğru belgeyi seçebileceksin.
- Tarım işletmesinde dönem sonu değerleme ve maliyet kayıtlarını yapabileceksin.
Müfredat
Kimler katılmalı?
- Hal içinde faaliyet gösteren komisyoncu, tüccar ve sevkiyatçılarla çalışan muhasebe meslek mensupları.
- Çiftçi ve tarım işletmeleriyle çalışan muhasebe büroları.
- Hal kayıt sistemini, müstahsil makbuzu ve hal çıkış faturası düzenini öğrenmek isteyen büro personeli.
- Zirai kazançların stopaj ve gerçek usul ayrımında derinleşmek isteyen SMMM/YMM adayları.
Eğitmen
Musa İnci
Tam tasdik, KDV iadesi ve vergi denetiminde uzun saha deneyimi. YMM sınavına hazırlayan kanun eğitimleri ile dönem sonu, mizan-bilanço okuma ve sektörel muhasebe programlarını yürütüyor.
Sık sorulan sorular
Evet. Komisyoncunun gerçek usulde mükellef olmayan ve olan çiftçiden mal alış-satış kayıtları ile sevkiyatçının işlemleri örnek yevmiye kayıtlarıyla ayrı başlıklar halinde işleniyor.
GVK m.54'teki işletme büyüklüğü sınırının altında kalan çiftçi GVK m.94'teki oranlarla stopajla, sınırı aşan çiftçi ise gerçek usulde defter tutarak vergilendiriliyor; iki rejim arasındaki KDV ve belge farkları örneklerle gösteriliyor.
Dahil. 5957 sayılı Hal Kanunu'na dayanan hal rüsumu, bildirim zorunluluğu ve hallerde kullanılacak belgeler eğitimin ilk bölümünü oluşturuyor.
Bu ayrım hem stopaj ve Bağkur kesintisini hem de KDV hesaplanıp hesaplanmayacağını belirliyor; deftere tabi olmayan çiftçiden alınan malda KDV hesaplanmazken deftere tabi çiftçiden alınan malda KDV hesaplanıyor.
Gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiden mal alınırken müstahsil makbuzu, deftere tabi (belge mükellefi) çiftçiden alınırken fatura düzenleniyor; bu ayrım örnek kayıtlarla gösteriliyor.
Evet. Komisyoncu, sevkiyatçı ve tüccarın hal çıkış faturası, komisyon faturası ve müstahsil hesabı üzerinden yevmiye kayıtları gerçek rakamlarla örneklenerek gösteriliyor.
Evet. Ders notları ve derste çözülen örnek fatura ve kayıtlar portalın Belgeler bölümünden indirilebiliyor.
Tüm canlı dersler kaydediliyor; bu eğitimde kayıttan izleme süresi 3 ay, ders notlarına erişim de aynı süre boyunca geçerli. Eğitim sonunda katılım belgesi düzenleniyor.
İlgili eğitimler
Kayıt ve fiyat bilgisi için eğitmenle görüş
Güncel kontenjan ve fiyat bilgisini WhatsApp üzerinden hızlıca alabilir, sana en uygun programı birlikte belirleyebilirsiniz.